Zadanie 19. (0–4)
Treść
Schemat przedstawia efekty procesu transkrypcji i obróbki potranskrypcyjnej genu α-tropomiozyny w różnych typach komórek ciała człowieka. Na podstawie: B. Alberts, D. Bray, A. Johnson, J. Lewis, M. Raff, K. Roberts, P. Walter, Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999, s. 222. a) Podaj znaczenie użytych na schemacie określeń. eksony to ................................................................................................................................. introny to ................................................................................................................................. transkrypcja to ......................................................................................................................... splicing (składanie genu) to ..................................................................................................... b) Podaj, na czym polega różnica w obróbce potranskrypcyjnej pre-mRNA genu α-tropomiozyny w różnych typach komórek. c) Oceń, czy schemat ten dowodzi słuszności tezy „gen to fragment DNA kodujący sekwencję aminokwasów jednego białka (łańcucha polipeptydowego)”. Odpowiedź uzasadnij.
Pokaż odpowiedź
Rozwiązanie
• eksony to fragmenty genu kodujące aminokwasy,
• introny to fragmenty genu niekodujące (aminokwasów),
• transkrypcja to przepisywanie informacji z DNA na RNA (mRNA),
• splicing to obróbka pierwotnego transkryptu polegająca na wycięciu intronów i połączeniu ze sobą eksonów / wycięcie intronów i połączenie ze sobą eksonów.
Schemat punktowania
2 pkt. – za podanie czterech prawidłowych określeń 1 pkt. – za podanie trzech lub dwóch prawidłowych określeń 0 pkt. – za podanie mniej niż dwóch prawidłowych określeń lub brak odpowiedzi 19.b) (0–1)
Rozwiązanie
• W poszczególnych typach komórek różne eksony (lub ich fragmenty) są usuwane (z pre-mRNA) wraz z intronami.
• Różnica polega na wielkości i ilości wycinanych odcinków (z pre-mRNA) (w poszczególnych rodzajach komórek).
• Różnica polega na wycinaniu intronów i różnych eksonów – jest to tzw. splicing alternatywny.
Schemat punktowania
1 pkt. – za prawidłowe wskazanie różnicy w obróbce cząsteczek pre-mRNA w różnych typach komórek 0 pkt. – za nieprawidłowe wskazanie różnicy w obróbce cząsteczek pre-mRNA w różnych typach komórek lub brak odpowiedzi 19.c) (0–1)
Rozwiązanie
• Schemat nie dowodzi słuszności tej tezy, ponieważ w różnych komórkach po transkrypcji i splicingu / składaniu tego samego genu powstają białka o nieco innym składzie aminokwasów.
• Schemat nie dowodzi słuszności tej tezy, ponieważ dzięki splicingowi alternatywnemu w różnych komórkach powstają różne mRNA kodujące różne białka.
Schemat punktowania
1 pkt – za stwierdzenie i uzasadnienie, że schemat nie dowodzi słuszności tezy „gen to fragment DNA kodujący sekwencję aminokwasów jednego białka (łańcucha polipeptydowego)”
0 pkt – za nieprawidłową ocenę lub nieprawidłowe uzasadnienie tej tezy, lub brak odpowiedzi